(AMİŞLER) 1
Eylül 9
İlginç Toplumlar konulu 6 bölümlük yazımın ilk bölümünde Amişler’i anlatacağım.
Dünya üzerinde yaşayan pek çok topluluk bulunmaktadır. Bu toplulukların bazılarının, birbirlerinden haberleri yok. Kimisi ise dünya ile bağlantılarını kesmiş durumdalar. Amişler de bu topluluklardan sadece bir tanesidir.
Amişler, ismini İsviçreli Jacob Amman’dan almıştır Avrupa’da baskılara dayanamayan Amişler Amerika’ya ve Kanada’ya göç ederek oraya yerleşmişlerdir.
Hristiyan mezhebine bağlı olan bu toplulukların yaşam şekilleri, 1600’ünlerin sonlarına kadar dayanıyor. Yani 17. yüzyılın yaşam tarzını, günümüze kadar getirerek, günümüzdeki teknolojiyi tamamen reddediyorlar. Tarlalarında traktör kullanmak yerine, saban gibi aletler kullanarak çiftçilik yapıyorlar. Teknolojiden uzak durmayı tercih ediyorlar. Elektrik kullanmıyorlar. Modaya uyma gibi bir dertleri ise hiç yok. Kılık kıyafetlerini modaya göre değiştirmiyorlar. Sade renklerden oluşan kıyafetleri tercih ediyorlar.
Değişen yaşam koşullarından farklı yaşayan Amişler, kendi toplumunun dışında bir evlilik yapmıyorlar. Aileler çocuklarını, kendi toplumlarının dışından başka biriyle evlendirilmiyorlar. Böylece kendilerince gelenek ve göreneklerini korumuş oluyorlar. Bıyıksız ve sakallı olan Amiş erkeklerinin bu hali, onların evli olduğu anlamına göstermektedir.
Kadınlar evlenene kadar saçlarına siyah örtü, evlendikten sonra beyaz örtü bağlıyorlar. Erkekler, üç düğmeden fazlasına sahip olmayan pamuklu gömlekler ve askıyla tutturdukları pantolonlar giyip şapka takarken; kadınlar kendilerinin diktikleri, kolları dirseğe gelen, belli uzunlukta elbiseler giyiyor ve İncil’de kadınların başlarını örtmesi gerektiği yazdığı için bone takıyorlar. Askerlik yapmıyorlar.
Hastalandıkları zaman doğal tedavi yollarını başvuruyorlar. Eğer hastaneye gitmek zorunda kalırlarsa masraflarını kendi aralarında imece yolu ile karşılıyor.
Gelişmiş araç (otobüs, minibüs, taksi v.b.) kullanmak yerine at arabalarıyla ulaşım sağlıyorlar. Devlete vergi vermiyorlar. İletişim araçlarını kullanmamakla beraber, acil durumlar için her köyde sadece 1 telefon var.
Amişler kendi düşüncelerini yerine getirmek için ölümü göze alan bir topluluktur. Örneğin 1600’lü yılların sonunda Reform hareketi sırasında, çocukların vaftiz olmasına istemediler. Herkesin din konusunda 18 yaşından sonra kendi kararını kendilerinin vermesi gerektiğine inanarak kendi seçimlerinin de kendilerinin yapması gerektiğini savundular. Katolik Kilisesi şiddetle bu fikre karşı çıktı ve bu yüzden Amişlerin de aralarında bulunduğu yüzlerce insanı öldürdüler. Nüfusları 300 bin civarındadır.