İSMİ İLE MEŞHUR İLLERİMİZ – 5 ( Bingöl )
Köşe yazımın İSMİ İLE MEŞHUR İLLERİMİZ konulu beşinci bölümünde, Bingöl ilimizin isminin nereden geldiğini anlatmaya çalışacağım.
Diğer illerin ismi gibi Bingöl isminin de pek çok efsanesi bulunmaktadır. Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesine de konu olmuş olan Bingöl hakkında pek çok rivayet bulunmaktadır.
Bu efsanelerdeki bir rivayete göre Bingöl, ismini Bingöl Dağından alındığı söylenir. Bu dağ üzerinde, buzullardan meydana gelmiş pekçok gölcük bulunmaktadır. Anlatılan efsaneye göre bu bölgede savaş hüküm sürmektedir. Savaş esnasında orada bulunan ordulardan biri su ihtiyacını gidermek için su arar ve köylülerden yardım ister. Köylülerden biri Bingöl Dağında bir göl olduğunu ve oraya giderlerse su ihtiyacını gidereceklerini söyleyerek Bingöl Dağını tarif eder. Tarife göre hareket eden Komutan askerlerini de alır Bingöl Dağına doğru yola çıkarlar. Bölgeye geldiklerinde karşılarına, fışkıran kaynaklardan meydana gelen binlerce gölcük çıkar. Bu durum karşısında şaşırıp ve heyecanlanarak “Burası bir göl değil, bingöl!” diye haykırır.
Böylece buradaki rivayete göre ilimizin adı günümüzdeki ismi olan Bingöl ismini alır.
İlimizin, Bingöl adının dışında farklı isimlerle de anılmıştır.
Bingöl vilayetinin eski adı Cevlik’tir. Cumhuriyetin ilanından sonra Cevlik ismi değişerek yerini Çabakçur ismini alarak ilçe olmuştur.
Çapakçur’un eski kaynaklara göre anlamı temiz su demektir. 1936’da il merkezi olan Çapakçur, 1945’te ise Bingöl ismini alarak günümüzde bu isim kullanılmaktadır.
Yine başka bir rivayete göre Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Bingöl isminin nereden geldiğini şöyle anlatılmaktadır.
Evliya Çelebi’ye göre“ Bir avcı, bir kuş vurur, kuşu gölde temizlemeye çalışırken, kuş canlanır ve göle dalıp kaybolur. Daha sonra gölün ab-ı hayat kaynağı olduğu meydana çıkar. Bu sır meydana çıkınca Allah’ın emriyle bin parçaya bölünmüş ve hangisinin ab-ı hayat kaynağı olduğu bilinmez olmuştur.
Böylece Evliya Çelebi’nin de Seyahatnamesinde yer alan bilgiye göre, Bingöl isminin buradan geldiği rivayet edilir.
Yazıma altıncı bölümde Bingöl isminin nereden geldiğini anlatmaya devam edeceğim.